ประกันคุณภาพ

ความรู้ด้านงานประกันคุณภาพ 

      เพื่อให้สอดคล้องกับเจตนารมณ์แห่งพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 ซึ่งคณะรัฐมนตรี
ในคราวประชุมเมื่อวันที่ 21 มีนาคม 2543ได้มีมติเห็นชอบด้วยกับระบบประกันคุณภาพการศึกษาของสำนัก
งานคณะกรรมการการอุดมศึกษาพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 กำหนดให้มีระบบการ
ประกันคุณภาพการศึกษาขึ้น เพื่อพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการศึกษาทุกระดับประกอบด้วยระบบการ
ประกันคุณภาพภายในและระบบการประกันคุณภาพภายนอกและตามพระราชบัญญัติดังกล่าวกำหนดให้
หน่วยงานต้นสังกัดและสถานศึกษาจัดให้มีระบบการประกันคุณภาพภายในที่ต้องดำเนินการอย่างต่อเนื่อง

การประกันคุณภาพการศึกษา
      การประกันคุณภาพการศึกษา ประกอบด้วย 2 ส่วนที่สำคัญ คือ การประกันคุณภาพภายใน และการประกัน
คุณภาพภายนอก โดยมีรายละเอียดดังนี้

       1. การประกันคุณภาพภายใน
การประกันคุณภาพภายใน เป็นการจัดกิจกรรมการควบคุมคุณภาพภายในสถาบันอุดมศึกษาโดยการจัด ระบบ
และกลไกตามองค์ประกอบและดัชนีบ่งชี้คุณภาพที่กำหนดไว้ เพื่อให้มีความมั่นใจว่าสถาบัน  อุดมศึกษา
ดำเนินการตาม
ภารกิจหลักอย่างมีคุณภาพ โดยรวบรวมและจัดทำ เป็นเอกสารรายงานการประเมินตนเอง
(Self -Asessment Report : SAR) เพื่อก้าวสู่ขั้นตอนการตรวจสอบคุณภาพภายในต่อไป  กระบวน
การประกันคุณภาพภายในตามแนวคิดของหลักการบริหารที่เป็นกระบวนการครบวงจร (PDCA) ประกอบ
ด้วย 4 ขั้นตอนคือ
• การร่วมกันวางแผน (Planning)
• การร่วมกันปฏิบัติตามแผน (Doing)
 • การร่วมกันตรวจสอบ (Checking)
 การร่วมกันปรับปรุง (Action)
เมื่อพิจารณากระบวนการการประกันคุณภาพภายในตามแนวคิดของการประเมินคุณภาพและแนวคิดของ
การบริหารแบบครบวงจรจะเห็นว่ามีความสอดคล้องกัน ดังนี้ (สำนักงานคณะกรรมการการศึกษา
แห่งชาติ 2543 :10)

                                    Pic9.4.57

       จากภาพ การควบคุมคุณภาพและการตรวจสอบคุณภาพก็คือกระบวนการบริหารเพื่อพัฒนาคุณภาพ
ตามหลักการบริหารนั่นเอง โดยการควบคุมคุณภาพ คือ การที่สถานศึกษาต้องร่วมกันวางแผนและดำเนิน
การตามแผน เพื่อพัฒนาสถานศึกษาให้มีคุณภาพตามเป้าหมายและมาตรฐานการศึกษา ส่วนการตรวจ
สอบคุณภาพ คือ การที่สถานศึกษาต้องร่วมกันตรวจสอบเพื่อพัฒนาปรับปรุงคุณภาพให้เป็นไปตาม
เป้าหมายและมาตรฐานการศึกษาเมื่อสถานศึกษามีการตรวจสอบตนเองแล้วหน่วยงานในเขตพื้นที่
การศึกษาและต้นสังกัดก็เข้ามาช่วยติดตามและประเมินคุณภาพเพื่อให้ความช่วยเหลือในการพัฒนา
ปรับปรุงสถานศึกษา ซึ่งจะทำให้สถานศึกษามีความอุ่นใจ และเกิดความตื่นตัวในการพัฒนาคุณภาพอยู่เสมอ

        2. การประกันคุณภาพภายนอก
       ในการจัดการศึกษาให้มีคุณภาพนั้น จำเป็นต้องใช้หลักการบริหารจัดการเช่นเดียวกับการบริหารหรือการ
ดำเนินกิจกรรมต่างๆ ที่ต้องมีการดำเนินงานให้เป็นระบบครบวงจร โดยมีขั้นตอนที่สำคัญประการหนึ่งคือ
การประเมินคุณภาพเพื่อการพัฒนา ไม่ใช่เพื่อตรวจสอบหรือจับผิด และนำมาซึ่งข้อมูลย้อนกลับ อันจะ
สะท้อนให้เห็นถึงผลการดำเนินงานที่ผ่านมาว่าบรรลุเป้าหมายที่กำหนดไว้เพียงใด รวมทั้งมีจุดอ่อนหรือ
ปัญหาในเรื่องใดบ้างที่ต้องปรับปรุงแก้ไขเพื่อให้การวางแผนและการดำเนินงานระยะต่อไปบรรลุเป้าหมาย
อย่างมีคุณภาพและประสิทธิภาพ
       ด้วยเหตุนี้ จึงจำเป็นที่จะต้องให้ความสำคัญกับการตรวจสอบเพื่อยืนยันสภาพจริงโดยเฉพาะการประเมิน
คุณภาพภายนอกจากหน่วยงานที่เป็นกลาง เพราะจะทำให้เกิดกลไกการตรวจสอบอย่างจริงจังรวมทั้งกระตุ้นให้
หน่วยงานที่จัดการศึกษาตั้งแต่ระดับชาติถึงหน่วยงานที่เล็กที่สุด คือสถานศึกษาและภายในห้องเรียน ต้องมีการ
ประเมินตนเอง เพื่อพัฒนาการจัดการศึกษาให้มีคุณภาพอย่างต่อเนื่องตลอดเวลา
      ดังนั้น การประกันคุณภาพภายนอกมีความต่อเนื่องและสัมพันธ์กับการประกันคุณภาพภายในโดยการประกัน
คุณภาพภายนอก เป็นการตรวจสอบรายงานประจำปี หรือรายงานการประเมินตนเอง และรายงานอื่นๆ ที่เป็นผลจาก
การประกันคุณภาพภายในของมหาวิทยาลัย ในการตรวจสอบข้อมูล เอกสารหลักฐาน และการตรวจเยี่ยมดำเนินการ
โดย ผู้ประเมินภายนอก ที่ สมศ. ให้การรับรองเป็นผู้ดำเนินการ

ความหมาย
     1. การประกันคุณภาพการศึกษา (quality assurance) หมายถึง การทำกิจกรรม หรือการปฏิบัติการในภารกิจ
หลักอย่างมีระบบตามแผนที่กำหนดไว้ โดยมีการควบคุมคุณภาพ (quality control) การตรวจสอบคุณภาพ (quality audit)
และการประเมินคุณภาพ (quality assessment) จนทำให้เกิดความมั่นใจในคุณภาพและมาตรฐานของปัจจัยนำเข้า
ระบบและกระบวนการผลิต ผลผลิต และผลลัพธ์ของการจัดการศึกษาประกอบด้วย การประกันคุณภาพภายใน และ
การประกันคุณภาพภายนอก
           1.1 การประกันคุณภาพภายใน หมายถึง การดำเนินการภายในมหาวิทยาลัย คณะ ภาควิชาสถาบัน สำนัก
เพื่อควบคุมคุณภาพปัจจัยที่มีผลต่อคุณภาพการศึกษา โดยมีระบบและกลไกควบคุม ติดตาม ตรวจสอบ และประเมิน
คุณภาพอย่างต่อเนื่อง โดยบุคลากรในมหาวิทยาลัยหรือหน่วยงานต้นสังกัด จนทำให้มหาวิทยาลัย พื้นที่ คณะ สถาบัน
สำนัก กอง เกิดความมั่นใจได้ว่า หน่วยงานมีการดำเนินการอย่างเป็นมาตรฐานและมีคุณภาพ
           1.2 การประกันคุณภาพภายนอก หมายถึง การที่องค์กรภายนอกมหาวิทยาลัยได้มาดำเนินการตรวจสอบผล
การดำเนินการของระบบและกลไกการควบคุมคุณภาพภายใน ประเมินการดำเนินการควบคุมคุณภาพ และรับรองสถาบัน
การศึกษา เพื่อให้สังคมมั่นใจได้ว่ามหาวิทยาลัยมีการจัดการศึกษาที่มีคุณภาพและได้ผลิตบัณฑิตที่มีคุณภาพ

        2. การตรวจสอบคุณภาพ (quality audit) หมายถึง การตรวจสอบระบบและกลไกการประกันคุณภาพการศึกษา
ที่จัดให้มีขึ้นเพื่อให้มั่นใจว่ามีคุณภาพ การตรวจสอบคุณภาพมีวัตถุประสงค์เพื่อจะตัดสินว่า หน่วยงานได้จัดให้มีระบบและ
กลไกตามที่แจ้งไว้ว่าจะทำ และได้ทำหรือไม่ (to determine whether we have mechanisms to ensure that we
do what we say we do, and whether we operate them) การตรวจสอบคุณภาพนี้จะดำเนินการภายในก่อน จาก
นั้นจึงจะมีการตรวจสอบจากองค์กรภายนอก

        3. การประเมินคุณภาพ (quality assessment) หมายถึง กระบวนการประเมินผลการดำเนินงานของมหาวิทยาลัย
พื้นที่ คณะ สถาบัน สำนัก กอง โดยภาพรวมว่าเมื่อได้มีการใช้ระบบการประกันคุณภาพแล้ว ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเชิง
คุณภาพมากน้อยเพียงใด

        4. บัณฑิตที่มีคุณภาพ หมายถึง ผู้ที่สำเร็จการศึกษาจากหลักสูตรมีคุณสมบัติตามวิสัยทัศน์ของมหาวิทยาลัยและ
ตามที่หลักสูตรกำหนด และสอดคล้องกับความต้องการของผู้ใช้และความคาดหวังของสังคม

หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
กพร.  หมายถึง   สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบ
ราชการ (การประเมินผลการปฏิบัติ
ราชการตามคำรับรองการปฏิบัติ
ราชการของสถาบันอุดมศึกษา)

สกอ.  หมายถึง   สำนักงานคณะกรรมการการ
อุดมศึกษา (การประกันคุณภาพภายใน)

สมศ.  หมายถึง   สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (การประกัน
คุณภาพ
ภายนอก)

มาตรฐานสถาบันอุดมศึกษาเพื่อการประกันคุณภาพภายในของ สกอ.
 องค์ประกอบที่  1  ปรัชญา ปณิธาน  วัตถุประสงค์  และแผน
ดำเนินงาน
         องค์ประกอบที่ 2 การเรียนการสอน
         องค์ประกอบที่ 3 กิจกรรมการพัฒนานักศึกษา
         องค์ประกอบที่ 4 วิจัย
         องค์ประกอบที่ 5 การบริการวิชาการแก่สังคม
         องค์ประกอบที่ 6 การทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม
         องค์ประกอบที่ 7 การบริหารและจัดการ
         องค์ประกอบที่ 8 การเงินและงบประมาณ
         องค์ประกอบที่ 9 ระบบประกันคุณภาพภายใน
         องค์ประกอบที่ 10 อัตลักษณ์

มาตรฐานในการประเมินภายนอก ของ สมศ.
กลุ่มตัวบ่งชี้พื้นฐาน
         1. ด้านคุณภาพบัณฑิต
         2. ด้านงานวิจัยและงานสร้างสรรค์
         3. ด้านการบริการวิชาการแก่สังคม
         4. ด้านการทำนุบำรุงศิลปะและวัฒนธรรม
         5. ด้านการบริหารและการพัฒนาสถาบัน
         6. ด้านการพัฒนาและการประกันคุณภาพภายใน

กลุ่มตัวบ่งชี้อัตลักษณ์
         1. ผลการพัฒนาตามอัตลักษณ์ของสถาบัน
         2. ผลการพัฒนาตามจุดเน้นและจุดเด่นที่ส่งผลสะท้อนเป็นเอกลักษณ์ของสถาบัน

กลุ่มตัวบ่งชี้มาตรการส่งเสริม
         1. ผลการชี้นำ ป้องกัน หรือแก้ปัญหาของสังคมในด้านต่างๆ

ใส่ความเห็น