ประกันคุณภาพ

ความรู้ด้านงานประกันคุณภาพ 

      เพื่อให้สอดคล้องกับเจตนารมณ์แห่งพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 ซึ่งคณะรัฐมนตรีในคราวประชุมเมื่อวันที่ 21 มีนาคม 2543ได้มีมติเห็นชอบด้วยกับระบบประกันคุณภาพการศึกษาของสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 กำหนดให้มีระบบการประกันคุณภาพการศึกษาขึ้น เพื่อพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการศึกษาทุกระดับประกอบด้วยระบบการประกันคุณภาพภายในและระบบการประกันคุณภาพภายนอกและตามพระราชบัญญัติดังกล่าวกำหนดให้หน่วยงานต้นสังกัดและสถานศึกษาจัดให้มีระบบการประกันคุณภาพภายในที่ต้องดำเนินการอย่างต่อเนื่อง

การประกันคุณภาพการศึกษา
       
 การประกันคุณภาพการศึกษา ประกอบด้วย 2 ส่วนที่สำคัญ คือ การประกันคุณภาพภายใน และการประกันคุณภาพภายนอก โดยมีรายละเอียดดังนี้

       1. การประกันคุณภาพภายใน
        
การประกันคุณภาพภายใน เป็นการจัดกิจกรรมการควบคุมคุณภาพภายในสถาบันอุดมศึกษาโดยการจัด ระบบและกลไกตามองค์ประกอบและดัชนีบ่งชี้คุณภาพที่กำหนดไว้ เพื่อให้มีความมั่นใจว่าสถาบัน  อุดมศึกษาดำเนินการตามภารกิจหลักอย่างมีคุณภาพ โดยรวบรวมและจัดทำ เป็นเอกสารรายงานการประเมินตนเอง (Self -Asessment Report : SAR) เพื่อก้าวสู่ขั้นตอนการตรวจสอบคุณภาพภายในต่อไป  กระบวนการประกันคุณภาพภายในตามแนวคิดของหลักการบริหารที่เป็นกระบวนการครบวงจร (PDCA) ประกอบด้วย 4 ขั้นตอนคือ
         
• การร่วมกันวางแผน (Planning)
         
• การร่วมกันปฏิบัติตามแผน (Doing)
        
 • การร่วมกันตรวจสอบ (Checking)
        
 การร่วมกันปรับปรุง (Action)
        
เมื่อพิจารณากระบวนการการประกันคุณภาพภายในตามแนวคิดของการประเมินคุณภาพและแนวคิดของการบริหารแบบครบวงจรจะเห็นว่ามีความสอดคล้องกัน ดังนี้ (สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ 2543 :10)

                                    Pic9.4.57

       จากภาพ การควบคุมคุณภาพและการตรวจสอบคุณภาพก็คือกระบวนการบริหารเพื่อพัฒนาคุณภาพตามหลักการบริหารนั่นเอง โดยการควบคุมคุณภาพ คือ การที่สถานศึกษาต้องร่วมกันวางแผนและดำเนินการตามแผน เพื่อพัฒนาสถานศึกษาให้มีคุณภาพตามเป้าหมายและมาตรฐานการศึกษา ส่วนการตรวจสอบคุณภาพ คือ การที่สถานศึกษาต้องร่วมกันตรวจสอบเพื่อพัฒนาปรับปรุงคุณภาพให้เป็นไปตามเป้าหมายและมาตรฐานการศึกษาเมื่อสถานศึกษามีการตรวจสอบตนเองแล้วหน่วยงานในเขตพื้นที่การศึกษาและต้นสังกัดก็เข้ามาช่วยติดตามและประเมินคุณภาพเพื่อให้ความช่วยเหลือในการพัฒนาปรับปรุงสถานศึกษา ซึ่งจะทำให้สถานศึกษามีความอุ่นใจ และเกิดความตื่นตัวในการพัฒนาคุณภาพอยู่เสมอ

        2. การประกันคุณภาพภายนอก
       
ในการจัดการศึกษาให้มีคุณภาพนั้น จำเป็นต้องใช้หลักการบริหารจัดการเช่นเดียวกับการบริหารหรือการดำเนินกิจกรรมต่างๆ ที่ต้องมีการดำเนินงานให้เป็นระบบครบวงจร โดยมีขั้นตอนที่สำคัญประการหนึ่งคือการประเมินคุณภาพเพื่อการพัฒนา ไม่ใช่เพื่อตรวจสอบหรือจับผิด และนำมาซึ่งข้อมูลย้อนกลับ อันจะสะท้อนให้เห็นถึงผลการดำเนินงานที่ผ่านมาว่าบรรลุเป้าหมายที่กำหนดไว้เพียงใด รวมทั้งมีจุดอ่อนหรือปัญหาในเรื่องใดบ้างที่ต้องปรับปรุงแก้ไขเพื่อให้การวางแผนและการดำเนินงานระยะต่อไปบรรลุเป้าหมายอย่างมีคุณภาพและประสิทธิภาพ
       
ด้วยเหตุนี้ จึงจำเป็นที่จะต้องให้ความสำคัญกับการตรวจสอบเพื่อยืนยันสภาพจริงโดยเฉพาะการประเมินคุณภาพภายนอกจากหน่วยงานที่เป็นกลาง เพราะจะทำให้เกิดกลไกการตรวจสอบอย่างจริงจังรวมทั้งกระตุ้นให้หน่วยงานที่จัดการศึกษาตั้งแต่ระดับชาติถึงหน่วยงานที่เล็กที่สุด คือสถานศึกษาและภายในห้องเรียน ต้องมีการประเมินตนเอง เพื่อพัฒนาการจัดการศึกษาให้มีคุณภาพอย่างต่อเนื่องตลอดเวลา
      
ดังนั้น การประกันคุณภาพภายนอกมีความต่อเนื่องและสัมพันธ์กับการประกันคุณภาพภายในโดยการประกันคุณภาพภายนอก เป็นการตรวจสอบรายงานประจำปี หรือรายงานการประเมินตนเอง และรายงานอื่นๆ ที่เป็นผลจากการประกันคุณภาพภายในของมหาวิทยาลัย ในการตรวจสอบข้อมูล เอกสารหลักฐาน และการตรวจเยี่ยมดำเนินการโดย ผู้ประเมินภายนอก ที่ สมศ. ให้การรับรองเป็นผู้ดำเนินการ

ความหมาย
       1. การประกันคุณภาพการศึกษา (quality assurance) หมายถึง การทำกิจกรรม หรือการปฏิบัติการในภารกิจหลักอย่างมีระบบตามแผนที่กำหนดไว้ โดยมีการควบคุมคุณภาพ (quality control) การตรวจสอบคุณภาพ (quality audit) และการประเมินคุณภาพ (quality assessment) จนทำให้เกิดความมั่นใจในคุณภาพและมาตรฐานของปัจจัยนำเข้า ระบบและกระบวนการผลิต ผลผลิต และผลลัพธ์ของการจัดการศึกษาประกอบด้วย การประกันคุณภาพภายใน และการประกันคุณภาพภายนอก
              
1.1 การประกันคุณภาพภายใน หมายถึง การดำเนินการภายในมหาวิทยาลัย คณะ ภาควิชาสถาบัน สำ นัก เพื่อควบคุมคุณภาพปัจจัยที่มีผลต่อคุณภาพการศึกษา โดยมีระบบและกลไกควบคุม ติดตาม ตรวจสอบ และประเมินคุณภาพอย่างต่อเนื่อง โดยบุคลากรในมหาวิทยาลัยหรือหน่วยงานต้นสังกัด จนทำให้มหาวิทยาลัย พื้นที่ คณะ สถาบัน สำนัก กอง เกิดความมั่นใจได้ว่า หน่วยงานมีการดำเนินการอย่างเป็นมาตรฐานและมีคุณภาพ
              
1.2 การประกันคุณภาพภายนอก หมายถึง การที่องค์กรภายนอกมหาวิทยาลัยได้มาดำเนินการตรวจสอบผลการดำเนินการของระบบและกลไกการควบคุมคุณภาพภายใน ประเมินการดำเนินการควบคุมคุณภาพ และรับรองสถาบันการศึกษา เพื่อให้สังคมมั่นใจได้ว่ามหาวิทยาลัยมีการจัดการศึกษาที่มีคุณภาพและได้ผลิตบัณฑิตที่มีคุณภาพ

        2. การตรวจสอบคุณภาพ (quality audit) หมายถึง การตรวจสอบระบบและกลไกการประกันคุณภาพการศึกษาที่จัดให้มีขึ้นเพื่อให้มั่นใจว่ามีคุณภาพ การตรวจสอบคุณภาพมีวัตถุประสงค์เพื่อจะตัดสินว่า หน่วยงานได้จัดให้มีระบบและกลไกตามที่แจ้งไว้ว่าจะทำ และได้ทำหรือไม่ (to determine whether we have mechanisms to ensure that we do what we say we do, and whether we operate them) การตรวจสอบคุณภาพนี้จะดำเนินการภายในก่อน จากนั้นจึงจะมีการตรวจสอบจากองค์กรภายนอก

        3. การประเมินคุณภาพ (quality assessment) หมายถึง กระบวนการประเมินผลการดำเนินงานของมหาวิทยาลัย พื้นที่ คณะ สถาบัน สำนัก กอง โดยภาพรวมว่าเมื่อได้มีการใช้ระบบการประกันคุณภาพแล้ว ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงคุณภาพมากน้อยเพียงใด

        4. บัณฑิตที่มีคุณภาพ หมายถึง ผู้ที่สำเร็จการศึกษาจากหลักสูตรมีคุณสมบัติตามวิสัยทัศน์ของมหาวิทยาลัยและตามที่หลักสูตรกำหนด และสอดคล้องกับความต้องการของผู้ใช้และความคาดหวังของสังคม

หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
กพร.  หมายถึง   สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบ
          
ราชการ (การประเมินผลการปฏิบัติ
          
ราชการตามคำรับรองการปฏิบัติ
          
ราชการของสถาบันอุดมศึกษา)

สกอ.  หมายถึง   สำนักงานคณะกรรมการการ
          
อุดมศึกษา (การประกันคุณภาพภายใน)

สมศ.  หมายถึง   สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (การประกัน
         คุณภาพ
ภายนอก)

มาตรฐานสถาบันอุดมศึกษาเพื่อการประกันคุณภาพภายในของ สกอ.
       
 
องค์ประกอบที่  1  ปรัชญา ปณิธาน  วัตถุประสงค์  และแผน
ดำเนินงาน
         องค์ประกอบที่ 2 การเรียนการสอน
         องค์ประกอบที่ 3 กิจกรรมการพัฒนานักศึกษา
         องค์ประกอบที่ 4 วิจัย
         องค์ประกอบที่ 5 การบริการวิชาการแก่สังคม
         องค์ประกอบที่ 6 การทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม
         องค์ประกอบที่ 7 การบริหารและจัดการ
         องค์ประกอบที่ 8 การเงินและงบประมาณ
         องค์ประกอบที่ 9 ระบบประกันคุณภาพภายใน
         องค์ประกอบที่ 10 อัตลักษณ์

มาตรฐานในการประเมินภายนอก ของ สมศ.
กลุ่มตัวบ่งชี้พื้นฐาน
         1. ด้านคุณภาพบัณฑิต
         2. ด้านงานวิจัยและงานสร้างสรรค์
         3. ด้านการบริการวิชาการแก่สังคม
         4. ด้านการทำนุบำรุงศิลปะและวัฒนธรรม
         5. ด้านการบริหารและการพัฒนาสถาบัน
         6. ด้านการพัฒนาและการประกันคุณภาพภายใน

กลุ่มตัวบ่งชี้อัตลักษณ์
         1. ผลการพัฒนาตามอัตลักษณ์ของสถาบัน
         2. ผลการพัฒนาตามจุดเน้นและจุดเด่นที่ส่งผลสะท้อนเป็นเอกลักษณ์ของสถาบัน

กลุ่มตัวบ่งชี้มาตรการส่งเสริม
         1. ผลการชี้นำ ป้องกัน หรือแก้ปัญหาของสังคมในด้านต่างๆ

 

ใส่ความเห็น